SZTUKA DAWNA

Proponowany w katalogu obraz "Wróżbiarka" przedstawia rodzajową scenę z życia ludu. Ubiór ukazanych postaci sugeruje ich huculskie pochodzenie, Huculszczyzna zresztą dominowała jako temat w malarstwie Juliusza Zubera. Na pierwszym planie obrazu znalazła się młoda kobieta w czerwonej chuście na głowie i koralach na szyi - tytułowa wróżbiarka, która wróży z ręki odwróconemu tyłem do widza mężczyźnie. Na drugim planie widnieje kobieta przygotowująca posiłek w kotle nad ogniskiem. Tło sceny chiromancji stanowi górski pejzaż spowity ciepłym światłem zachodzącego słońca.
Obraz zachwyca formalnie nastrojowością oraz, mimo niewielkiego formatu, mnogością dopracowanych szczegółów. Z drugiej strony dzieło przykuwa uwagę samym tematem, wzbudza ciekawość i rodzi pytanie o przyszłość, jaką przepowiedziała mężczyźnie wróżbiarka.

Prezentowany obraz ukazuje górskie pasmo oglądane znad brzegu rzeki w pogodny, zimowy dzień. Na pierwszym planie widoczna jest roślinność pozbawiona śnieżnej pokrywy – smukłe sosny i niskie krzewy przebijające się spod bieli. Filipkiewicz z niezwykłą biegłością operuje światłem: zacieniony pierwszy plan stanowi wyrazisty kontrast dla rozświetlonego słońcem dalszego pejzażu. Kompozycja roślinna tworzy naturalną ramę, prowadząc wzrok ku rozległemu, wieloplanowemu widokowi z meandrującą rzeką i majaczącymi w oddali tatrzańskimi szczytami. Charakterystyczna dla artysty wrażliwość kolorystyczna przejawia się w subtelnym zestawieniu chłodnych tonów śniegu i nieba z ciepłymi akcentami roślinności.

Prezentowana rzeźba "Pan i nimfa" jest dziełem Zygmunta Langmana, uznanego rzeźbiarza specjalizującego się w sztuce monumentalnej, którego realizacje mogą być znane publiczności m.in. z bramy głównej Uniwersytetu Warszawskiego. Artysta zajmował się jednak również rzeźbą o kameralnych rozmiarach, czego znakomity przykład stanowi oferowany brąz.
Rzeźba przedstawia greckiego bożka Pana (mężczyznę z rogami, ogonem i nogami kozła, hybrydę przypominającą fauna) obejmującego w namiętnym uścisku wyrywającą się postać nagiej nimfy. Bóstwo ma na głowie wieniec z winorośli, pod jego nogami widnieje laska i instrument muzyczny, zwany fletnią Pana.
Scena jest niezwykle dynamiczna, odwołuje się do klasycznych wzorców antyku i manieryzmu, ukazana została w konwencji figura serpentinata, z mocnym wygięciem ciała kobiety. Erotyczny charakter sceny nie dziwi, Pan już w czasach starożytnych bywał przedstawiany w podobnych, nie zawsze tak oczywistych kontekstach, często z młodzieńcami (np. Dafnisem) i hermafrodytami.